Enver Paşa ile Mustafa Kemal çekişmesi

4 Ağustos 1922'de Rus kurşunu ile şehit düşen Enver Paşa ile Gazi Mustafa Kemal Atatürk aynı yaş ve dönemde olan iki Osmanlı subayıdır.

Bazıları için çok önemli görünen -ki ülkemizdeki Turancı kesim Enver Paşayı çok sever- bazıları için de Enver Paşa, Abdülhamit’i tahttan indirerek Osmanlı'yı batıran bir komitacıdır.

İki önemli Osmanlı paşası olan Mustafa Kemal Atatürk ile Enver Paşa'yı yaşadığı dönemler ile kıyaslamak istedik. Yazılanlar elbette tarihçilerin gözlemleridir ki yorum ve takdir siz değerli okuyucularımızındır.

1889 yılında Fransız İhtilali'nin yüzüncü yılında İstanbul Tıbbiye Mektebi'nden beş kişinin kurduğu İttihat ve Terakki Örgütü (daha sonra partiye dönüşecektir) ile birlikte Enver Paşa'nın da hikâyesi başlamaktadır.

1908 yılında 2. Meşrutiyet ihtilali ile Enver Paşa’nın ve İttihatçıların altın yılları başlıyor.

İlk icraatı: Balkan Savaşı'nda iyice yıpranan orduyu düzene koymak isteyen Enver, bunu bir ölçüde başarıyor.

31 Mart Vakası ile Abdülhamit tahtan indirilince yönetim tamamıyla Enver, Talat ve Cemal Paşaların eline geçiyor.

Bu yıllarda Mustafa Kemal, Şam’da 5. Ordu görevinde -ki kimi tarihçiler bunu sürgün olarak adlandırmaktadır- O dönemde Mustafa Kemal “Vatan ve Hürriyet Derneğini” kursa da bu dernek hep İttihat ve Terakkinin gölgesinde kalıyor.

Selanik’e gelince Mustafa Kemal de zorla da olsa tavsiye ve telkinler neticesinde İttihat ve Terakkiye katılıyor.

Ama iddialara göre; ikisinin de lider vasfında olması ve Enver Paşa'nın aşırı dindar yaşamına karşın Mustafa Kemal’in liberal tutumları nedeniyle ikilinin yıldızı hiç barışmıyor.

Kaldı ki Mustafa Kemal bu dernekte hiç sevilmiyor ve tutulmuyor. Ne var ki İttihatçılık ile kirlenmemesi, Mustafa Kemal Paşa'ya da büyük artılar kazandırıyor. Özellikle de Samsun’a çıkışı öncesinde, Padişah'ın onu Ordu Müfettişi olarak görevlendirmesinde... 

Enver ile Mustafa Kemal; Balkan ve Trablus savaşlarında kısa bir iş birliği yapsa da Enver Paşa, Mustafa Kemal’i Sofya'da Büyükelçilikte ataşe olarak gönderiyor.  

Mustafa Kemal, bu görevde iken genel dünya savaşı patlıyor. Mustafa Kemal o zaman Enver Paşa’ya çok önemli bir mektup gönderiyor.

Bu savaşı Almanya’nın İngiltere, Fransa ve Rusya karşısında mutlak şekilde kaybedeceğini, Osmanlı Devleti'nin Almanların yanında savaşa girmemesi gerektiğini ve Almanya’nın Fransa ve Rusya ile 2 cepheli savaşa gireceğini söylüyor.  

Ruslar Almanları Galiçya cephesinde bataklığa çeker ve bu da Napolyon’un Waterloo’da aldığı mağlubiyetten bile daha kötü olur, diyerek askeri usuller ile Almanya’nın savaşı neden kazanamayacağını anlatıyordu.

Ayrıca "Boğazlar nedeniyle İtilaf Devletleri tarafsızlığını ilan eden Osmanlı'ya iş birliği önerecek, kendinizi ağırdan satın" diyordu.

Galiçya’da oluşacak Rus-Alman savaşında Rusya’nın Fransız-İngiliz desteğine ihtiyacı olacak ve Osmanlı'ya iş birliği teklif edecek. Boğazlar kullanılacak belki de tarihte Komünist Sovyetler hiç kurulmayacaktı.

Bu mektup tarihi açıdan çok önemlidir! Enver Paşa, Mustafa Kemal’in bu sözünü dinleyip mektubuna kulak verseydi;  20. Yüzyılda dünya çok farklı şekillenecek, Osmanlı tarihten silinmeyecek, Bolşevikler Rusya'da iktidara gelemeyecek Belki de Nazi Almanya’sı doğmayacaktı. 

RIDVAN KARAPEHLİVAN / BAKIRÇAY BÖLGE GAZETESİ